Als je op deze blog hebt geklikt, vraag je je waarschijnlijk af of intuïtief eten jou kan helpen om op een gezondere manier af te vallen. Ik snap dat heel goed. Toen ik net begon met intuïtief eten, wilde ik ook heel graag afvallen. Als je net als ik, bijna je leven geworsteld hebt met je gewicht en een slecht lichaamsbeeld, dan zit die wens om slank te zijn diepgeworteld.

In deze blog geef ik je daarom eerlijk en uitgebreid antwoord op deze veelgestelde vraag.

Beginnen bij het begin

Intuïtief eten is een hele natuurlijke manier van eten. Als er geen diëten en dieetcultuur bestond, dan zou intuïtief eten eigenlijk gewoon eten zijn. We worden namelijk geboren als intuïtieve eter.

Baby’s huilen als ze honger hebben en stoppen met drinken als ze genoeg hebben. Ze eten precies wat hun lichaam nodig heeft. Peuters doen dit ook. Ze kunnen de ene dag vijf boterhammen eten en de volgende dag amper één. Ze hebben van nature vertrouwen hun lichaam en voelen perfect aan wat ze nodig hebben.

Naarmate je ouder wordt, kunnen er dingen gebeuren die dit intuïtieve gedrag verstoren. Misschien herken je er een paar:

• Altijd je bord moeten leegeten, ook als je al vol zit. Hierdoor leer je eigenlijk om continu voorbij je verzadigingsgevoel te eten.
• Je ouders waren veel op dieet of kritisch over hun eigen lijf. Kinderen spiegelen hun ouders en krijgen zo al heel jong iets mee over een goede of foute manier om te eten of dat een lichaam goed/fout kan zijn.
• Vaak getroost, of juist beloond worden, met eten. ‘Als je lief bent, krijg je een snoepje’. Als je niet leert op ook op andere manier met je emoties om te gaan, dan kan dit de basis zijn voor emotie-eten op latere leeftijd.
• Veel complimenten krijgen als je gewicht verliest (waarmee je automatisch ook leert dat je het dus ‘slecht’ doet als je aankomt).
• (Sociale) media, waarin je dagelijks wordt gebombardeerd met ‘perfecte’ lichamen, voedingsweetjes, before en afterfoto’s, noem maar op.

Wat dan (soms al op hele jonge leeftijd) begint met ‘een beetje opletten’ of ‘wat gezonder doen’, kan door de jaren heen ontwikkelen tot obsessief bezig zijn met eten, calorieën en afvallen. Dit kan bijdragen aan het ontwikkelen van eetstoornissen, zoals Orthorexia. Lees hier meer.

Regels, tellen en controle: waarom het niet werkt

Het probleem met proberen af te vallen is dat het gebaseerd is op regels. Bijvoorbeeld: je mag maximaal een X aantal calorieën per dag, of alleen bepaalde voedingsmiddelen. Daardoor ga je steeds meer eten met je hoofd in plaats van met wat je lichaam zelf aangeeft. In het begin lijkt dit te werken, maar op de lange termijn werkt het vaak averechts.

Je lichaam geeft bijvoorbeeld aan dat het te weinig energie heeft en dat het tijd is voor een snack. Volgens je eetplan kan dat niet, dus sla je het moment over. Je hongergevoel wordt sterker en later op de dag eet je vaak juist te veel. Zo ontstaat een patroon: periodes van jezelf inhouden, gevolgd door periodes van overeten.

Dit gebeurt bij bijna iedereen. Uit onderzoek blijkt namelijk dat 80–95% (afhankelijk van het onderzoek) van de mensen na een afvalpoging weer terug aankomt. Toch voelt het vaak alsof het iedereen wél lukt, behalve jij. Dat komt omdat we vooral korte-termijn succesverhalen zien: ‘Persoon X verloor 30 kilo in 6 maanden!’. Niemand vertelt dat die 30 kilo er in de jaren erna langzaam weer bij is gekomen.

Daar komt nog iets bij: in onze dieetcultuur leren we al jong dat aankomen betekent dat je gefaald hebt. Je bent niet sterk genoeg, te weinig discipline… noem maar op. Dat schuldgevoel zorgt ervoor dat je telkens opnieuw een dieet start. En telkens denk je: dit keer moet het lukken. Maar het ligt eigenlijk niet aan jou, het ligt aan het diëten zelf.

Het mooie van intuïtief eten is dat je kunt leren om weer naar dat natuurlijke honger- en verzadigingsysteem te luisteren. Dat je je lichaam weer kunt leren vertrouwen. Dat je een balans leert vinden tussen voedzaam eten en genieten, zónder externe regels. Je komt hiermee misschien niet uit op je streefgewicht, maar wel op een stabieler gewicht en een gezonde leefstijl die vol te houden is. En vooral: op manier van eten die natuurlijk voelt, zonder controle, zonder overeten en zonder schuldgevoel.

Wat als ik moet afvallen voor mijn gezondheid?

Dat is een hele logische vraag. Als het gaat over gezondheid, dan is gewicht vaak het eerste wat genoemd wordt, ook door zorgverleners. En ja, gewicht heeft ook invloed op je gezondheid. Maar, als je die gewichtsverlies niet vol kunt houden, en het gepaard gaat met stress en onzekerheid en frustratie, dan is de vraag of dat dan echt gezonder is.

Er zijn namelijk veel meer manieren om gezonder te worden, betere bloedwaarden te hebben, meer energie te krijgen, lekkerder in je vel te zitten, dan puur te focussen op gewicht.

Bijvoorbeeld door te werken aan gewoontes opbouwen die echt bij jou en je lichaam passen. Zo voelt het niet als volhouden, en verlies je die continue druk van letten op je gewicht, maar wordt je wél gezonder.

Denk bv. aan:

• Op tijd en voldoende eten, zodat je hele erge honger en onbedwingbare craving vóór bent.
• Iets te eten maken dat je echt lekker vindt én wat voedzaam is, waardoor je niet alleen verzadigd bent, maar ook echt voldaan.
• Kleine eetswitches maken, zoals meer volkoren producten kiezen, of vaker peulvruchten toevoegen, op een manier die natuurlijk voelt en goed vol te houden is.
• Te onderzoeken welke manier van bewegen je echt energie geeft en je goed laat voelen, in plaats van alleen om calorieën te verbranden.
• Meer prioriteit te geven aan ontspanning en goed slapen, in plaats van altijd harder te werken en meer te doen.

Kortom: Wanneer je je richt op fijne, helpende gewoontes, dan verbeter je je gezondheid. Óók als je gewicht niet verandert. En als je hierdoor ook gewicht verliest? Helemaal prima! Maar het doel is dan niet meer gewichtsverlies op zich, het doel is goed voor jezelf zorgen.

Dus, kun je intuïtief eten en afvallen?

Het kan. Maar: dat is niet het doel van intuïtief eten. Intuïtief eten draait om ontwikkelen van een gezonde en ontspannen relatie met eten en je lichaam. Over balans, zelfzorg en voedselvrijheid. Je eet niet meer met als doel om af te vallen. Je eet met de intentie om goed voor jezelf te zorgen.

Als dit nu nog heel spannend of ver weg voelt is dat heel logisch. je bent misschien jarenlang gewend geweest om je gewicht te controleren. Dus ook al wil je je focussen op luisteren naar je lichaam; die gedachten over aankomen of afvallen zijn er vaak ook nog. Hoe meer vertrouwen je opbouwt in je lichaam en in eten, hoe meer de focus op gewicht op de achtergrond raakt.

Als laatst wil ik je nog graag een zin meegeven die goed past bij deze blog, en die ik zelf ook heel helpend vond in mijn eigen herstelproces:

‘Het is niet je droomlichaam, als het een nachtmerrie is om te onderhouden.’